Türkiye’de uzun süredir yasal olarak ikamet eden yabancıların belirli şartları sağlamaları halinde Türk vatandaşlığına başvurmaları mümkündür. Uygulamada “uzun dönem ikamet yoluyla vatandaşlık” olarak ifade edilen bu süreç, esasen 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu kapsamında genel yolla Türk vatandaşlığının kazanılmasıdır.
Türk vatandaşlığına genel yolla başvuruda en önemli şartlardan biri, başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet etmiş olmaktır. Ancak beş yıllık ikamet süresinin tamamlanması tek başına vatandaşlık kazanılması için yeterli değildir.
Uzun Dönem İkamet İzni Türk Vatandaşlığı Kazandırır mı?
Öncelikle uzun dönem ikamet izni ile Türk vatandaşlığının birbirinden farklı hukuki statüler olduğu belirtilmelidir.
Uzun dönem ikamet iznine sahip olmak, yabancıya doğrudan Türk vatandaşlığı kazandırmaz.
Aynı şekilde Türk vatandaşlığına genel yolla başvurabilmek için mutlaka “uzun dönem ikamet izni” sahibi olmak da gerekmez. Burada önemli olan, yabancının vatandaşlık mevzuatında aranan ikamet ve diğer başvuru şartlarını taşımasıdır.
Bu nedenle uygulamada kullanılan “uzun dönem ikamet yoluyla vatandaşlık” ifadesi ile esasen Türkiye’de belirli bir süre yasal olarak ikamet eden yabancının genel yolla Türk vatandaşlığı başvurusu kastedilmektedir.
5 Yıl Türkiye’de İkamet Eden Yabancı Vatandaşlık Alabilir mi?
5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 11. maddesine göre Türk vatandaşlığını genel yolla kazanmak isteyen yabancının, başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet etmiş olması gerekir.
Ancak yalnızca beş yıl Türkiye’de yaşamış olmak vatandaşlık kazanılması için yeterli değildir.
Başvuru sahibinin Kanunda düzenlenen diğer şartları da sağlaması ve başvurusunun yetkili makamlar tarafından olumlu değerlendirilmesi gerekir.
Genel Yolla Türk Vatandaşlığı Şartları Nelerdir?
Türk vatandaşlığını genel yolla kazanmak isteyen yabancının temel olarak;
- Kendi milli kanununa, vatansız ise Türk kanunlarına göre ergin ve ayırt etme gücüne sahip olması,
- Başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet etmiş olması,
- Türkiye’de yerleşmeye karar verdiğini davranışları ile teyit etmesi,
- Genel sağlık bakımından tehlike teşkil eden bir hastalığının bulunmaması,
- İyi ahlak sahibi olması,
- Yeterli derecede Türkçe konuşabilmesi,
- Türkiye’de kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin geçimini sağlayacak gelir veya mesleğe sahip olması,
- Milli güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir halinin bulunmaması
gerekmektedir.
Kanunda belirtilen şartların bulunması, kişiye vatandaşlığın mutlaka verileceği yönünde mutlak bir hak sağlamaz. Başvuru idari makamlar tarafından ayrıca değerlendirilir.
5 Yıllık İkamet Süresi Nasıl Hesaplanır?
Genel yolla Türk vatandaşlığı başvurusunda beş yıllık ikamet süresinin başvuru tarihinden geriye doğru değerlendirilmesi gerekir.
Bu süreçte yabancının Türkiye’deki ikametinin yasal ve kesintisiz olması önem taşımaktadır.
Yurt dışında geçirilen süreler, ikamet izninin niteliği ve kişinin Türkiye’deki yasal statüsünde meydana gelen değişiklikler vatandaşlık başvurusunda dikkate alınabilir.
Bu nedenle özellikle uzun yıllardır Türkiye’de yaşayan ancak farklı ikamet izni türlerine sahip olmuş kişilerin vatandaşlık başvurusu öncesinde ikamet geçmişlerinin ayrıntılı olarak incelenmesi önemlidir.
Her İkamet İzni Vatandaşlık İçin Geçerli midir?
Türkiye’de geçirilen her süre vatandaşlık başvurusunda aynı şekilde değerlendirilmez.
Türk Vatandaşlığı Kanunu kapsamında Türkiye’de yerleşme niyetini göstermeyen bazı ikamet nedenleri, vatandaşlık için gerekli ikamet süresinin hesabında sorun oluşturabilir.
Bu nedenle turistik, eğitim, tedavi veya benzeri nedenlerle Türkiye’de bulunan kişilerin yalnızca ikamet kartlarının toplam süresine bakarak “beş yılı doldurdum ve vatandaşlık hakkı kazandım” sonucuna ulaşmaları doğru değildir.
Başvuru öncesinde kişinin geçmiş ikamet izinlerinin türü, Türkiye’de bulunma amacı ve ikamet sürelerinin vatandaşlık mevzuatı bakımından değerlendirilmesi gerekir.
Öğrenci İkamet İzni Vatandaşlık Süresine Sayılır mı?
Öğrenci ikamet izniyle Türkiye’de geçirilen sürenin vatandaşlık başvurusundaki beş yıllık ikamet şartına etkisi ayrıca değerlendirilmesi gereken konulardan biridir.
Vatandaşlık mevzuatında Türkiye’de yerleşme niyetini göstermeyen bazı ikamet nedenleri bakımından özel düzenlemeler bulunmaktadır.
Bu nedenle uzun süre Türkiye’de öğrenci olarak bulunmuş bir yabancının vatandaşlık başvurusu yapmadan önce ikamet geçmişinin ve daha sonraki ikamet statüsünün hukuki açıdan incelenmesi önem taşımaktadır.
Türk Vatandaşlığı İçin Türkiye Dışında Ne Kadar Kalınabilir?
Beş yıllık ikamet şartı değerlendirilirken başvuru sahibinin Türkiye dışında geçirdiği süreler de önem taşır.
Uzun süreli veya mevzuatta öngörülen sınırları aşan yurt dışı kalışları, vatandaşlık için gerekli kesintisiz ikamet süresini etkileyebilir.
Bu nedenle başvuru öncesinde yalnızca ikamet izinlerinin başlangıç ve bitiş tarihlerinin değil, kişinin Türkiye’ye giriş ve çıkış kayıtlarının da değerlendirilmesi gerekir.
Türk Vatandaşlığı Başvurusunda Türkçe Şartı Var mı?
Evet. Genel yolla Türk vatandaşlığı başvurusunda kişinin yeterli derecede Türkçe konuşabilmesi aranan şartlardan biridir.
Başvuru sahibinin Türkçe bilgisinin günlük yaşamını sürdürebilecek ve toplumsal hayata uyum sağlayabilecek düzeyde olup olmadığı vatandaşlık başvuru sürecindeki değerlendirmelerde dikkate alınabilir.
Vatandaşlık Başvurusunda Gelir Şartı Var mı?
Genel yolla Türk vatandaşlığının kazanılmasında başvuru sahibinin Türkiye’de kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin geçimini sağlayabilecek gelire veya mesleğe sahip olması gerekmektedir.
Bu kapsamda çalışma durumu, meslek, gelir kaynakları ve kişinin ekonomik durumunu gösteren belgeler vatandaşlık dosyası bakımından önem taşıyabilir.
Türk Vatandaşlığı Başvurusunda Mülakat Yapılır mı?
Genel yolla vatandaşlık başvurusunda, başvuru sahibinin Kanunda belirtilen şartları taşıyıp taşımadığının değerlendirilmesi amacıyla görüşme ve inceleme süreçleri gerçekleştirilebilir.
Bu süreçte özellikle kişinin Türkçe bilgisi, Türkiye’deki yaşamı, yerleşme niyeti ve genel durumu değerlendirilebilir.
Uzun Süreli İkamet Sonrası Türk Vatandaşlığı İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?
Başvuru sahibinin durumuna göre gerekli belgeler değişebilmekle birlikte genel olarak;
- vatandaşlık başvuru formu,
- pasaport veya vatandaşlığını gösteren belge,
- doğum belgesi,
- medeni hali gösteren belge,
- biyometrik fotoğraf,
- Türkiye’deki ikamet durumunu gösteren belgeler,
- giriş-çıkış ve ikamet süresine ilişkin kayıtlar,
- gelir veya mesleği gösteren belgeler,
- gerekli harç ve hizmet bedellerinin ödendiğini gösteren belgeler
talep edilebilir.
Yurt dışından temin edilen belgelerin Türkiye’de kullanılabilmesi için belgenin düzenlendiği ülkeye ve belgenin niteliğine göre apostil veya konsolosluk tasdiki ile noter onaylı Türkçe tercüme işlemleri gerekebilir.
Doğum Belgesi Vatandaşlık Başvurusunda Gerekli midir?
Vatandaşlık başvurularında başvuru sahibinin kimlik ve aile bağlarının tespiti bakımından doğum belgesi önemli belgelerden biridir.
Yabancı ülkelerden alınan doğum belgelerinin Türkiye’de kullanılabilmesi için belgenin düzenlendiği ülkeye göre apostil veya ilgili tasdik işlemlerinin tamamlanması ve Türkçe tercümesinin yaptırılması gerekebilir.
Doğum belgesinin temin edilememesi veya belgedeki kimlik bilgilerinin diğer resmi belgelerle uyuşmaması halinde ise başvuru sahibinin durumuna göre ayrıca hukuki değerlendirme yapılması gerekebilir.
Türk Vatandaşlığı Başvurusu Nereye Yapılır?
Genel yolla Türk vatandaşlığı başvuruları, başvuru sahibinin yerleşim yerinin bulunduğu valilik bünyesindeki İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğüne yapılmaktadır.
Başvurunun ardından dosyada gerekli incelemeler gerçekleştirilir ve vatandaşlık şartlarının bulunup bulunmadığı değerlendirilir.
5 Yıl Dolunca Türk Vatandaşlığı Otomatik Olarak Kazanılır mı?
Hayır.
Türkiye’de beş yıl ikamet etmiş olmak, şartları sağlayan yabancıya Türk vatandaşlığı için başvuru imkânı sağlar. Beş yıllık sürenin tamamlanmasıyla kişi kendiliğinden Türk vatandaşı olmaz.
Başvuru sahibinin diğer yasal şartları taşıması ve vatandaşlık başvurusunun yetkili makamlar tarafından olumlu değerlendirilmesi gerekir.
Türk Vatandaşlığı Başvurusu Reddedilirse Ne Yapılabilir?
Genel yolla Türk vatandaşlığı başvurusu idare tarafından reddedilebilir.
Ret kararının hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa kararın gerekçesi, vatandaşlık dosyası ve başvuru sahibinin durumu birlikte değerlendirilerek idari yargıda iptal davası açılması gündeme gelebilir.
Özellikle ikamet süresinin yanlış hesaplanması, başvuru şartlarının bulunmadığının değerlendirilmesi veya idari incelemeye ilişkin uyuşmazlıklarda ret işleminin hukuka uygunluğu ayrıca incelenmelidir.
Uzun Dönem İkamet Sonrası Türk Vatandaşlığı Başvurusunda Avukat Desteği
Genel yolla Türk vatandaşlığı başvurularında en önemli hususlardan biri, başvuru yapılmadan önce yabancının ikamet geçmişinin vatandaşlık mevzuatı bakımından doğru şekilde değerlendirilmesidir.
Beş yıllık sürenin hesaplanması, Türkiye dışındaki sürelerin tespiti, geçmiş ikamet izinlerinin vatandaşlık başvurusuna etkisi, yabancı ülkelerden gerekli belgelerin temini ve vatandaşlık dosyasının hazırlanması başvurunun sağlıklı yürütülmesi açısından önem taşımaktadır.
Avukat Gizem Güçlü Karataş Hukuk Bürosu olarak genel yolla Türk vatandaşlığının kazanılması ve uzun süreli ikamet sonrası vatandaşlık başvurularında; başvuru şartlarının değerlendirilmesi, ikamet geçmişinin incelenmesi, gerekli belgelerin hazırlanması, vatandaşlık işlemlerinin takibi ve vatandaşlık başvurusunun reddine ilişkin uyuşmazlıklarda hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmeti sunmaktayız.
Sık Sorulan Sorular
Türkiye’de 5 yıl yaşayan yabancı Türk vatandaşı olabilir mi?
Başvuru tarihinden geriye doğru beş yıl kesintisiz ikamet eden yabancı, Kanunda belirtilen diğer şartları da sağlıyorsa genel yolla Türk vatandaşlığı başvurusunda bulunabilir.
Uzun dönem ikamet izni olan kişi Türk vatandaşı olur mu?
Uzun dönem ikamet izni doğrudan vatandaşlık kazandırmaz. Vatandaşlık için ayrıca başvuru yapılması ve Türk Vatandaşlığı Kanunu’ndaki şartların sağlanması gerekir.
5 yıllık ikamet sonunda vatandaşlık otomatik midir?
Hayır. Beş yıllık ikamet vatandaşlık başvurusunun şartlarından biridir ve otomatik vatandaşlık hakkı doğurmaz.
Türk vatandaşlığı için Türkçe bilmek gerekiyor mu?
Evet. Genel yolla vatandaşlık başvurusunda yeterli derecede Türkçe konuşabilmek Kanunda aranan şartlardan biridir.
Vatandaşlık için ev almak gerekir mi?
Hayır. Beş yıllık ikamete dayanan genel yolla vatandaşlık başvurusunda belirli bir değerde gayrimenkul satın alma şartı bulunmamaktadır. Gayrimenkul yatırımı, yatırım yoluyla istisnai vatandaşlık kapsamında farklı bir vatandaşlık yoludur.
Vatandaşlık başvurusu reddedilirse dava açılabilir mi?
Ret işleminin hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa somut olayın özelliklerine göre idari yargıda iptal davası açılması değerlendirilebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Türk vatandaşlığı başvurularında güncel mevzuat ile başvuru sahibinin ikamet geçmişi ve kişisel durumu ayrıca değerlendirilmelidir.